مختصری پیرامون تاریخچه نوروز

بامداد خبر:۱_ واژه نوروز :
نوروز واژه ایست مرکب از دو جزء که روی هم رفته به معنای 《 روز نوین 》 است و بر نخستین روز از نخستین ماه سال خورشیدی ، آنگاه که آفتاب به برج حمل انتقال می یابد ،گذارده شود و در اصطلاح بر جشن سر سال پارسی _ایرانی که در روز نخست فروردین ماه برابر با ۲۱ مارس میلادی آغاز بهار برگزار می‌شود، می‌گویند.
اصل پهلوی این واژه (نوک روچ) ( Nok Roc ) یا نوگ روز Nogroz بوده است چنانچه در برخی متون قدیمی چنین آمده است :بحق المهرجان و نوکروز …….. و فرخروز ابسال الکبیس /و النوکروز الکبار ……… و جشن گاهنبار .
بیرونی می‌گوید :
از رسم های پارسیان نوروز ، نخستین روز است از فروردین ماه و از این جهت روز نو نام نهادند ، زیرا که پیشانی سال نو است ، آنچه از پس اوست از این پنج روز همه جشن هاست .
نوروز در زبان عربی به ریخت فارسی آن به کار رفته و هم معرب آن به گونه ی (نیروز) چنانکه در بیتی از جریر حظفی گفته شده است :
عجبت الفخر التغلبی و تغلب/ تودی جزی النیروز خضعا رقابها
۲_پیدایش نوروز:
اکثریت مورخان قدیم بر این باور بودند که جشن نوروز در زمان سلطنت جمشید پادشاه پیشدادیان شکل گرفته است ، اما برخی از محققین جدید معتقدند ایرانیان جشن نوروز را از مردمانی دیگر وام گرفته اند حال یا از بابلیان باستان و یا از ساکنان اصلی و قدیمی فلات ایران که قبل از مهاجرت آریایی ها زندگانی می‌کردند اخذ شده است و ما تاریخ دقیق این نقل و انتقالات فرهنگی را به درستی نمی‌دانیم. از تحقیقاتی که در تطبیق نوروز ایرانی و نوروز قبطی ( مصری ) و تاثیر و تاثر آن دو ، به عمل آمده ، بر می آید که نوروز ایرانی در زمان داریوش اول هخامنشی و هم به وسیله او در مصر رایج گردید و هم می‌دانیم که برخی اصول گاهشماری مصری را ایرانیان اقتباس کردند و در مقابل آیین نوروز ایرانی تاثیر فراوان در مراسم نوروز قبطی به احتمال قریب به یقین از زمان همو به جای گذارده است .
از همین جا توان دانست که نوروز و برگزاری آداب و رسوم آن در زمان هخامنشیان رونقی داشته است و همین داریوش شاه به طوری که از آثار بابلی بر می آید در نوروز هرسال به معبد 《 بل 》 مردوک خدای بزرگ بابلی می رفته است .
شاهان این سلسله در نوروز به بار عام می نشستند و از اطراف و اکناف کشور هدایایی به نزد آنان آورده میشد .

عرفان کرانی/نویسنده و پژوهشگر تاریخ