شیراز فقط حافظ و سعدی نیست

بامدادخبر: وقتی نام شیراز به میان می‌آید، ذهن‌ها بی‌درنگ به سوی دیوان حافظ و گلستان سعدی پر می‌کشد؛ گویی هویت این شهر کهن تنها در شعر خلاصه شده است. بی‌تردید این دو ستاره ادب فارسی، بلندترین قله‌های فرهنگی شیرازند، اما شیراز فقط حافظ و سعدی نیست. شیراز، شهری است با لایه‌های پنهان تاریخ؛ شهری که روایت‌های ناگفته‌اش در محلات قدیمی، در کوچه‌پس‌کوچه‌های خاموش و در حافظه‌ی فراموش‌شده‌ی مردمانش نفس می‌کشند.

امروز بیش از هر زمان دیگری به تمرکززدایی فرهنگی نیازمندیم؛ به این معنا که روایت شیراز تنها نباید محدود به نمادهای شناخته‌شده و مکرر باشد. توجه به محلات تاریخی، احیای هویت محله‌محور و بازخوانی رخدادهای محلی، ضرورتی فرهنگی و تاریخی است که می‌تواند تصویری کامل‌تر و عادلانه‌تر از این شهر ارائه دهد.

در این میان، محله‌ی کَشن شیراز نمونه‌ای روشن از یک گنج پنهان است؛ محله‌ای با پیشینه‌ای غنی که اسناد تاریخی حکایت از نقش مهم آن در وقایع جنگ جهانی اول دارند؛ زمانی که این محدوده به نوعی سنگر مقاومت و پایگاه دفاعی شیراز محسوب می‌شد. چنین جایگاهی، نه تنها شایسته‌ی ذکر در کتاب‌های تاریخ محلی است، بلکه باید در حافظه‌ی عمومی شهر نیز زنده بماند.

بی‌توجهی به این محلات، بی‌توجهی به ریشه‌های هویت شیراز است. اگر حافظ و سعدی روح این شهر باشند، محلات تاریخی چون کشن، جسم و کالبد آن‌اند. حفظ یکی بدون توجه به دیگری، تصویر ناقصی از میراث گران‌سنگ شیراز ارائه می‌دهد.

اکنون زمان آن رسیده است که به جای نگاه سطحی و نمادزده، با نگاهی جامع‌تر به شیراز بنگریم؛ نگاهی که در آن، محله‌های کهن نه فراموش‌شده، بلکه دیده و شنیده شوند؛ چراکه تاریخ واقعی، نه فقط در دیوان‌ها، بلکه در کوچه‌ها جریان دارد.